Ning's blog

6 hats (หมวก 6 ใบ)

เมื่อวานนี้เป็นโอกาสที่ดีสำหรับชีวิตหนิงอีกวันนึงที่ได้รับการเรียนรู้อะไรใหม่ ๆ อีก  จริง ๆ เรื่องนี้หนิงเคยได้ยินมาบ้างก่อนหน้านี้จาก MD ของบริษัทใหม่ที่หนิงเข้ามาทำงาน  คือ บ. เดอะ วิลล่า เซอร์วิส จก.  ว่าทาง CEO หรือที่หนิงรู้จักในนามว่า “โก้ตี่” จะช่วยอบรมเรื่องนี้ให้  แต่ด้วยความอยากรู้อยากเห็นก่อนว่าเป็นยังไง  ก็พยายามไปหาซื้อหนังสือ  ซึ่งปกติหนิงเองเป็นคนชอบซื้อหนังสืออยู่แล้ว (ส่วนเรื่องอ่านค่อยว่ากัน  อิอิ)  ปรากฎว่าไปเจอหนังสือเล่มนึง  เขาเขียนเรื่องนี้เป็นส่วนนึงของหนังสือพอดี  คือ  “Think Before It’s Too Late”  ผู้เขียนคือ  Edward De Bono  ซึ่งลองเปิด ๆ ดูแล้ว  รู้สึกว่าดีจัง  น่าจะทำให้เราเข้าใจวิธีการคิดมากขึ้นนะ  เลยตัดสินใจซื้อมา  ก็ลองเปิด ๆ อ่านดูพอเข้าใจบ้าง  แต่ก็ยังไม่ค่อยกระจ่างเท่าไหร่

จนกระทั่งเมื่อวานนี้  “โก้ตี่” แห่ง Roof มาเป็นวิทยากรในการบรรยายเรื่อง 6 hats ให้กับพวกเราชาว TVS ฟังทั้งหมด 8 ชีวิต  ทำให้หนิงพอเข้าใจเรื่องวิธีการใช้ 6 hats มากขึ้น  แต่ก็ยังไม่ถึงขั้นที่สามารถเอามาใช้ได้แบบเต็มหน่วย  เพราะอาจจะต้องร่วมทำอีกสัก 2-3 ครั้ง  แต่อย่างน้อยก็พอเข้าใจวิธีการใช้  วิธีการตบเข้าหัวข้อมากขึ้น  หนิงขออธิบายตามความเข้าใจตัวเองแบบย่อ ๆ นะคะ

หมวก 6 ใบ  จะนำมาใช้เพื่อทลายสิ่งปิดกั้นในการประชุมหรือการแสดงความคิดเห็น  ที่บางครั้งอาจจะไม่ถูกรับฟัง  ไม่ได้รับการยอมรับ  หรือมีความกลัวว่าจะถูกหรือจะผิด  และมันยังช่วยให้เราได้ช่วยกันกระตุ้นความคิดอีกต่างหากด้วยนะคะ  (ถึงแม้วาส่วนนี้จะมีไม่มากเท่าไหร่  แต่อย่างน้อยก็ได้กระตุ้น  เพราะหนิงว่าหนิงมีสมองซีกซ้ายที่เป็นตรรกะมากกว่าอ่ะ  ด้านศิลปะอาจจะต้องฝึกเพิ่มอีกนิดนึง)  หนิงชอบนะคะกับการที่ได้แสดงความคิดเห็นกัน  เพราะมันแสดงถึงความเป็น Team และให้การช่วยเหลือกันและกันดี  ปกติหนิงเองพยายามที่จะทำการฝึกอบรมให้กับพนักงานเพื่อให้เขามี Open Mind กัน  เพราะประโยชน์จะได้กับทุกคนจริง ๆ เพราะทุกครั้งที่มีการโต้แย้ง  ถกเถียง  เราเองก็จะได้รับรู้ถึงความคิดที่เราเองอาจจะคิดไม่ถึงเสมอ  และหนิงยังเชื่ออีกว่าองค์กรใดก็ตามที่มีส่วนนี้สูง  องค์กรจะพัฒนาไปได้ไกล  เพราะการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ บางครั้งคนที่อยู่ระดับล่าง  ระดับพนักงานปฏิบัติการ  อาจจะรู้วิธีแก้ไขในส่วนนี้ได้ดีกว่าผู้บริหารระดับสูงด้วยซ้ำไป  แต่จะทำยังไงล่ะที่เราจะไปถึงส่วนนั้น  อย่างไรก็ตามสิ่งที่หนิงได้เห็นจากการทำ Workshop เมื่อวานนี้คือ  มันลดอะไรหลาย ๆ อย่างที่เป็นอุปสรรคในหลาย ๆ เรื่องได้จริง ๆ แต่ทั้งนี้ก็ต้องขึ้นอยู่กับผู้ Lead ด้วยเหมือนกันว่าเขามีความฉลาดและสามารถควบคุมได้แค่ไหน  ทำไมถึงหนิงได้บอกแบบนี้  เพราะหมวกมีทั้งหมด 6 ใบ  ผู้ที่ Lead จะต้องถือหมวกสีน้ำเงิน  เพื่อทำการควบคุมการประชุมทั้งหมดไงค่ะ  ดังนั้นหากผู้ที่ถือหมวกไม่ Open และไม่สามารถดึงศักยภาพของผู้เข้าประชุมได้ผลก็อาจจะออกมาไม่ดีเท่าที่ควร  ว่าแล้วก็ยืดเยื้อจนได้  มาดูเลยดีกว่านะคะ  หมวกหกใบ  ก็คือหมวก 6 สี  มีดังนี้ค่ะ

• หมวกใบแรกเป็นหมวกสีขาว  ให้คิดถึงกระดาษสีขาวบริสุทธิ์  มันหมายถึง  ความจริง หรือ fact นั่นเองค่ะ  ความจริงในที่นี่ต้องเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นมาแล้วในอดีตถึงปัจจุบันเท่านั้นนะคะ  เราจะไม่พูดถึงเรื่องที่จะเกิดขึ้นในอนาคตเพราะบางครั้งมันอาจจะเกิดการเปลี่ยนแปลงได้
• หมวกใบที่สองเป็นหมวกสีแดง  ให้คิดถึงหัวใจ  นั่นแสดงถึงความรู้สึก  ดังนั้น  เวลาใช้หมวกใบนี้ให้พูดความรู้สึกที่คิดออกมาจริง ๆ ไม่ว่าจะรู้สึกอย่างไร  ไม่มีผิดไม่มีถูก  เพราะความรู้สึกไม่มีเหตุผล  ก็รู้แค่ว่าชอบอ่ะ  ไม่ชอบอ่ะ  แต่ไม่มีสาเหตุ  ไม่มีที่มาที่ไปใครจะทำไม 555
• หมวกใบที่สามเป็นหมวกสีดำ  ให้คิดถึงความมืด  ซึ่งจะแสดงถึงมุมที่เป็นไปทางลบ  หรือ Negative นั่นเอง  ดังนั้นเวลาที่เราเอาหมวกใบนี้มาใช้  เราจะต้องพูดถึงสิ่งที่จะทำให้ไม่ประสบความสำเร็จ  อะไรที่มันแย่ ๆ 
• หมวกใบถัดมาคือหมวกสีเหลือง  ซึ่งเป็นหมวกที่ตรงข้ามกับหมวกสีดำ  ดังนั้นเวลาใช้หมวกใบนี้ให้คิดถึงแสงสว่าง  พระอาทิตย์  แสงเทียนเป็นต้น  เพราะมันคือสิ่งที่เป็นด้านบวกนั่นเอง  ก็คือให้คิดว่าเรามีดีอะไร  บางครั้งเรื่องเดียวกันที่คิดในหมวกสีดำ  มันอาจจะเป็นอีกด้านในหมวกสีเหลืองก็ได้นะคะ
• หมวกใบที่ห้า  คือ  หมวกสีเขียว  ให้คิดถึงยอดไม้  ซึ่งจะทำการแตกแขนงออกไปเรื่อย ๆ ดังนั้นหมวกใบนี้จะทำหน้าที่ในการสร้างความเป็น Creative นั่นเองค่ะ  ตอนที่ทำ workshop จะมีการเล่นคำผสมเข้ามาด้วย  จะขออธิบายทีหลังนะคะ  เพราะว่าจริง ๆ แล้วต้องมีเรื่องของตารางคำเข้ามาด้วยอ่ะค่ะ  หมวกใบนี้หนิงรู้สึกว่ายากสำหรับหนิงที่สุดเลย  เพราะหนิงอาจจะเป็นคนที่ค่อนข้างยึดติดก็ได้  มันจะตัน ๆ แต่ก็ขอให้ได้พูด ๆ ออกไป  เผื่อว่าสิ่งที่เราพูดไป  คนอื่นเขาฟังแล้วอาจจะเป็น idea ให้เขาคิดออกก็ได้ค่ะ  ฮาอีกแล้ว
• หมวกใบสุดท้าย  คือหมวกสีฟ้า  ซึ่งเป็นหมวกของผู้ควบคุม  เป็นหมวกที่ทำหน้าที่เหมือนกับประธาน  เป็นผู้ที่จะคอยตบให้ทุกคนในที่ประชุมใช้หมวกตามที่แจ้ง  ต้องไม่ให้เขาผิดประเด็น  หรือใช้หมวกผิดสี  บางครั้งอาจจะต้องคอยกระตุ้นหรือสะกิดความคิดด้วยเล็ก ๆ

จากประสบการณ์การใช้เมื่อวาน  ทำให้หนิงเข้าใจการใช้มากขึ้นว่า  การแสดงความคิดเห็นในการใช้หมวกแต่ละใบนั้น  เราต้องดูประเด็นหลักด้วย  เพราะ workshop ที่ทำเมื่อวานยังหลงประเด็นอยู่บ้าง  เพราะเมื่อวานเรามีหัวข้อที่ตั้งไว้คือ  Marketing Concept  ดังนั้นส่วนนี้จะเป็นกรอบในการแสดงความคิดเห็นว่า  การที่เราจะทำ Concept ส่วนนี้ออกมานั้น  เราจะสื่อออกมาอย่างไร  ดังนั้นสิ่งที่นำเสนอต้องไม่หลุดออกจากส่วนนี้  แต่นั่นแหละมันก็ขึ้นอยู่กับผู้ที่สวมหมวกสีน้ำเงินหรือสีฟ้าไงค่ะ  อิอิ

อ๋อ  เกือบลืมไปแหนะ  มีอีกเรื่องที่ได้เสริมเพิ่มขึ้นมา  ก็คือ  คำว่า Creative  หากเราไปถามใคร ๆ ว่ารู้จักไห๊มว่ามันคืออะไร  หมายความว่าอย่างไร  ทุกคนคงตอบว่ารู้สิ  แต่หากให้อธิบายคงจะอธิบายออกมาไม่ได้  แต่เมื่อวานหนิงได้เข้าใจคำนี้มากขึ้น  เพราะ “โก้ตี่” บอกว่า  คำนี้  จริง ๆ ก็ต้องมาจากคำ 2 คำ  คำแรก  คือ “differance” + “Value”  เพราะหากมีแต่คำว่า differance อย่างเดียว  ก็มีแต่ความแตกต่างแต่ไม่สร้างสรรค์  มันก็จริงนะ  เพราะหากดูที่ความแตกต่างอย่างเดียวคงจะมีเยอะอ่ะค่ะ  แต่มันไม่ใช่อ่ะ  จริงไห๊มค่ะ